Gök bilimciler, 'gizemli sarmal yapılar' keşfetti

Gök bilimciler tarafından, genç bir yıldızdan uzanan gizemli ve devasa sarmal yapılar tespit edildi. Devasa sarmal kolların uzunluğu 150 milyar kilometreyi buluyor. Araştırmanın başındaki Jane Huang, "Başka disklerde de bu gaz yapılarının çoğunu kaçırmış olabiliriz" ifadelerini kullandı.

'GEZEGEN FABRİKASI' İSMİYLE BİLİNEN YILDIZLAR ARASINDA YER ALIYOR

"Karmaşık sarmal kol kümesi" Dünya'yla Güneş arasındaki mesafenin bin katına kadar ulaşıyor ve gezegenlerin nasıl doğduğu hakkında yeni bilgiler sağlayabilir. Açıklanamayan sarmalların RU Lupi verilen genç bir değişken yıldızdan çıktığı görülüyor. Yıldızın yeni gezenler ürettiği düşünülüyor ve bunun sonucu olarak "gezegen fabrikası" ismiyle bilinen yıldızlar arasında yer alıyor.

ASTRONOMLAR, TOZ YERİNE GAZI İNCELEMEYE YÖNELDİ

The Independent'tan Andrew Griffin'in haberine göre, gezegen oluşturan bu disklerin çoğu görüntüsü; gaz ve tozun, halkalar ve boşluklar içeren düzenli bir birikimini gösterir. Bu, yeni gezegenlerin burada doğmakta olduğuna işaret eder. Astronomlar RU Lupi'nin toz birikimine ilk kez baktığında da görece daha düzenli yapısıyla yeni gezegenler oluşturuyor gibi gözüküyordu. Ancak yıldızı saran diskteki toz yerine gaz üzerine yapılan çalışmalar, daha önce bu gezegenlerin düşünülenden daha az düzenli sıralandığını ve gezegenleri oluşturan sürecin çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor gibi duruyor. Araştımacılar bu karmaşık gaz ağının minyatür galaksi gibi bir şeye benzediğini ifade ediyor. Astronomlar, karbonmonoksit (CO) gazının diskin ötesine uzandığını fark etmelerinin ardından toz yerine gazı incelemeye yöneldi. Bilim insanları yeniden incelediklerinde, gazın sarmal yapılarının böylesi bir öngezegensel diskte tozun ulaşabildiğinden çok daha fazlasına yayıldığını saptadı.

'KARMAŞIK BİR SARMAL KOLLAR KÜMESİ KEŞFETTİK'

Araştırmanın başındaki Jane Huang açıklamasında şunları söyledi:

"Öngezegensel diskteki eşmerkezli toz boşlukları yoluyla devam eden gezegen oluşumuna dair belirtileri sergilediği daha önce saptanan, genç yıldız RU Lupi'den yaklaşık bin astronomik birim (Astronomik birim (AU): Dünya'yla Güneş arasındaki yaklaşık 150 milyon kilometrelik mesafeye dayanan astronomik ölçü birimi. -Çn.) öteye uzanan karbonmonoksit yayılımında karmaşık bir sarmal kollar kümesi keşfettik. CO yayılımı, gezegen oluşumu ortamında tek başına toz gözlemleriyle görünmez olan karmaşık yapıları ortaya seriyor."

'BAŞKA DİSKLERDE DE BU GAZ YAPILARININ ÇOĞUNU KAÇIRMIŞ OLABİLİRİZ' 

Bir yıldızı saran diskler genellikle yıldızları etrafında düzenlice, spiral çizen yeni gezegenleri ortaya çıkarır. Ancak yazarlarına göre, yeni araştırma bu görüntülerin ortaya koyduğundan daha dağınık olabilecek başka tür gezegen oluşum ortamlarının varlığını düşündürüyor. Huang şunları ifade etti:
 
"Gezegen oluşturan çevreler, milimetre devamlı emisyonda haritalandırılmış (Bir maddenin milimetre dalga boyunda kesintisiz elektromanyetik dalga göndermesi. -Çn.), iyi bilinen, sayısız eşmerkez halkalı öngezegensel disk görüntülerinin işaret ettiğinden çok daha karmaşık ve kaotik olabilir.Gerçek şu ki, derin bir gözlemden sonra gazda bu sarmal yapıları gözlemlemiş olmamız, gezegen oluşum çevrelerinin bütün çeşitliliğini ve karmaşıklığını muhtemelen henüz görmediğimize işaret ediyor. Başka disklerde de bu gaz yapılarının çoğunu kaçırmış olabiliriz."

ARAŞTIRMACILAR BİR DİZİ OLASILIK ÖNE SÜRDÜ

Araştırmacılar yıldızın sıradışı yapılarını ve tuhaf davranışını açıklamak için bir dizi olasılık öne sürdü: Diskin çok yüksek kütleli olması nedeniyle  kendi kütle çekimi altında çöküyor olması, başka bir yıldızla etkileşiyor olması veya yıldızlararası maddenin bu kollardan yıldıza doğru çekiliyor olması. Ancak bu açıklamalar tamamlanmış değil ve bilim insanları şimdi oluşumun arkasındaki süreci kavramak için bu alışılmadık "gezegen fabrikalarından" daha fazla bulmayı umuyor.

'BU SENARYOLARDAN HİÇBİRİ GÖZLEMLEDİKLERİMİZİ TAMAMEN AÇIKLAMIYOR'

Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi'nde bu araştırmada Huang'la birlikte çalışan Sean Andrews, şunları ifade etti: 

"Bu senaryolardan hiçbiri gözlemlediklerimizi tamamen açıklamıyor. Gezegen oluşumu sırasında gerçekleşen ve henüz modellerimizin açıklamadığı, bilinmeyen süreçler bulunuyor olabilir. Ne olduklarını yalnızca eğer başka yerlerde de RU Lupi'ye benzeyen başka diskler bulursak öğreneceğiz."

Çeviren: Umut Can Yıldız


PAYLAŞ