Azerbaycan ve Ermenistanlı şarkıcıların kliplerinde savaş görüntüleri

27 Eylül’de Azerbaycan ile Ermenistan arasında başlayan gerilim her iki ülkede de yayınlara yansıdı. Bu alanlardan birisi de müzik oldu. Azerbaycan ve Ermenistanlı şarkıcıların kliplerinde tank ve tüfekten geçilmiyor.

Independent Türkçe’den Ali Kemal Erdem’in haberine göre, özellikle savaşlarda ve mücadele süreçlerinde insanları cesaretlendirmek ve belli hedeflere yönlendirme noktasında da ciddi bir etkiye sahip.

Bundan dolayı geçmiş dönemlerden beri ordular savaşırken beraberlerinde kendilerine eşlik eden müzisyenleri, bandoları da eksik etmediler.

MÜZİĞİN DİLİ SERTLEŞTİ

Şu an çatışan Azerbaycan ve Ermenistan'daki sarkıcıların bazılarının kimi zaman askeri kıyafetler içinde söyledikleri, tank-top eşliğinde görüntülerin yer aldığı klipler her iki ülkenin ekranlarını süslüyor.

Azerbaycan klipleri daha çok teknik imkanlar kullanılıp, marş havasında çekilirken Ermenistan kliplerinde ağırlıklı benzerleri Doğu Anadolu'da olan halaylar çekiliyor.

Hatta Ermenistan, bu konuda Azerbaycan'dan mormal zamanlarda da daha ileri gitmiş durumda.

İnternette "Ermeni türküleri" veya "Ermeni halayları" diye kısa bir arama yapıldığında askeri kıyafetler eşliğinde çekilen çok sayıda klip görmek mümkün.

‘SAVAŞ TAMTAMLARI LAFI BOŞ DEĞİLDİR’

Peki bu tarz şarkılar veya klipler gerçekten de halkın psikolojisi üzerinde ne kadar etkili?

Savaş dönemlerinde müziğin dili de sertleşip daha da militaristleşir mi?

Bu soruları Sosyolog Prof. Dr. Ferhat Kentel ile Klinik Psikolog Dr. Öğretim Üyesi Kahraman Güler cevapladı.

Kentel, sözlerine şöyle başladı:

"Tüm zamanlarda birbirleriyle savaşan insanlar karşıdakilere korku vermek ve kendi aralarında bir dayanışma duygusu oluşturmak üzere, ahenkli, tempolu müzik veya benzeri ses tekniklerine başvurdular. 'Savaş tamtamları' lafı boşa değildir. İlkel çağlardan bu yana insanlar savaşabilmek ve savaştırabilmek için her zaman bir tür tamtamlara ihtiyaç duymuşlardır."

"İnsanların çocuklarını kurban verebilmeleri ancak muhteşem duygusal kampanyalarla olabilir"

Kentel ardından sözlerini şöyle sürdürdü:

“Savaşa sokulacak insanları ikna etmek her zaman kolay olmayabilir. Esas olarak hayatta kalmak isteyen insanların savaşa girmesi için rasyonel bir açıklama bulmak zordur. Hele anlaşarak, konuşarak, hayatta kalmak çok daha mantıklıyken, hayatını feda etmek pek makul sayılmaz.

İnsanların çocuklarını kurban verebilmeleri ancak muhteşem duygusal kampanyalarla olabilir. Ve bu da esas olarak, PR –'piar' diye dilimize de yerleşen bir “halkla ilişkiler” alanıdır. Yani iyi bir halkla ilişkiler ya da iyi bir propagandayla insanları savaşa hazırlayabilirsiniz.

ABD’de insanları 2. Dünya savaşına hazırlamak ve savaşa sokmak çok güçlü halkla ilişkiler faaliyetleriyle sağlanmıştır.

Ancak kadınların sigaraya alıştırılması da bir halkla ilişkiler faaliyeti çerçevesinde 'özgür kadın' imajının inşa edilmesiyle mümkün olmuştur. Yani propagandayla insanları savaşa da sigaraya da alıştırabilirsiniz.

‘KİTLELERİN HAREKETE GEÇMES İÇİN DUYGUSALLIĞA İHTİYAÇ VARDIR’

"Yani savaşa ikna etmek sadece sözlü olarak işleyen bir süreç değildir. O sözleri süsleyecek, ruhunda hissettirecek yani duyguları harekete geçirecek bir imaj çalışması yapmak gerekir" diyen Kentel, ardından şöyle konuştu:

"Toplu güç gösterileri, ritmik hareketlerle, marşlarla tek vücut haline gelmiş kitleler ve onların kulaklarına sunulan heyecan verici müzikler, o müziklere yazılmış sözler tarihte çok rastlanılan örneklerdir. Kitlelerin bir hedefe doğru seferber edilmesi her zaman “müzik, duygu, imaj ve harekete geçme” çizgisi üzerinde mümkün olur. Bunların hepsinin her zaman kahramanlık söylemine ve müzikle beslenen duygusallığa ihtiyacı vardır."

Klinik Psikolog Kahraman Güler ise "Gerçek müziğin dili her zaman barıştır ve paylaşmaktır" diye başladığı sözlerine şöyle devam etti:

"Ancak siyasal ortamın sertleştiği, insanların kendini koruma içgüdülerinin devreye girdiği durumlarda koşullar daha fazla belirleyici olabilir. İnsanlığın evrenseli dili olan müzikte bundan en çok nasibini alan taraflardandır. Savaşlarda kült liderlik fikrinin topluma empoze edilmesi ve etkili bir propaganda sürecinin gerçekleştirilmesi için müzik etkili araço larak kullanılır, toplumsal değerler buraya dahil edilerek kitlelerin daha çok sahiplenilmesi sağlanır. Genelde bu müziklerde savaş muhatapları kendilerini halkına adadığı, onlar için çalıştığı ve verilen kararların en doğrusu olduğu ve kötü düşünmediği gibi söylemler  topluma gösterilerek kitleler daha çok dahil edilmektedir."


PAYLAŞ