NASA'nın Plüton'un yüzeyinde görüntülediği tuhaf şekillerin sırrı çözüldü

New Horizons'ın yakından görüntülediği Plüton, Güneş Sistemi'ndeki bilinen en büyük cüce gezegenlerden biri (NASA)

Bilim insanları Plüton'un yüzeyinde görülen tuhaf geometrik şekillerin süblimleşme adı verilen doğal bir süreçten kaynaklandığını keşfetti.

NASA'nın New Horizons (Yeni Ufuklar) adlı uzay aracı 2015'te Plüton'un yakınından geçtiği sırada cüce gezegenin ayrıntılı görüntülerini kaydetmişti.

Görüntülerde cüce gezegenin nitrojen buzuyla dolu Sputnik Plantia adlı havzasında gizemli şekiller göze çarpmıştı.

Çokgen şeklindeki bu yapıların genişliğinin kabaca 20 kilometre olduğu tespit edilmişti. Ancak şekillerin Güneş'ten çok uzaktaki bir gök cisminde nasıl oluştuğu sorusu cevaplanamamıştı.

Kısa süre önce, Birleşik Krallık'taki Exeter Üniversitesi'nden Adrien Morison liderliğindeki bir araştırma ekibi, karmaşık modelleme tekniklerini kullanarak Plüton'daki doğal süreçleri bilgisayrda simüle etti.

Hakemli bilimsel dergi Nature'da yayımlanan araştırmaya göre, bu şekiller havzadaki nitrojen buzunun doğrudan buharlaşmasından, yani katı halden direkt gaz haline geçme anlamına gelen süblimleşme sürecinden kaynaklanıyordu.

Morison, "Plüton, Güneş'ten uzakta ve iç enerji kaynakları sınırlı ama jeolojik açıdan hala aktif" ifadelerini kullandı.

Yüzey koşulları, atmosferinde gaz halindeki nitrojenin katı nitrojenle bir arada var olmasına olanak tanıyor.

Dahası, bu süblimleşme olayının, Sputnik Planitia'nın buzlu yüzeyini soğuttuğu ve buz tabakasının içindeki ısı yayılım (konveksiyon) sürecini de beslediği düşünülüyor.

Bu durum dondurucuda uzun süre kalan buz küplerinin, ısı korunsa bile küçülmesi ve sonunda kaybolmasına ya da insanın terleme mekanizmasına benzetiliyor.

Araştırmanın ortak yazarı Stéphane Labrosse, "Yazın dışarı çıktığınızda vücudunuzdaki su çok hızlı buharlaşır ve aslında bu iyi bir serinleticidir. Biz de süblimleşmeyi aynı şekilde, yüzeyi soğutacak bir şey olarak düşündük" dedi.

Araştırma ekibi, söz konusu bulguların Sputnik Planitia'daki süblimleşmenin yaklaşık 1-2 milyon yıl önce başladığını öngören iklim modelleriyle de uyumlu olduğunu söylüyor.

Ayrıca Morison'a göre yeni çalışma çokgenlerin nedenini ortaya çıkaran, modellemeye dayalı ilk açıklama niteliğinde.

 

Independent Türkçe, Space, SyFy, Chemistry World

Derleyen: Çağla Üren


PAYLAŞ