Anadolu'dan Avrupa'ya giden ilk çiftçilerin gizemli kökenleri açıklığa kavuştu

Binlerce yıllık genleri inceleyen bilim insanları, dünyanın ilk çiftçilerinin düşünüldüğünden daha karmaşık kökenlere sahip olduğunu ortaya koydu.

Çiftçiliğin güneyde Arabistan Çölü ve kuzeyde Doğu Anadolu dağlık bölgesi arasında yer alan ve "Bereketli Hilal" adı verilen bölgede yaklaşık 12 bin yıl önce doğduğu biliniyor.

Daha önce bilim insanları tarımın burada yerleşik hayata geçen, genetik açıdan tek bir popülasyona dayanan bir toplulukta ortaya çıktığını ve Türkiye, Yunanistan ve nihayetinde Batı Avrupa'daki bölgelere doğru yayıldığını düşünüyordu.

Ancak dünyanın ilk çiftçilerinin kökenlerinin tek bir popülasyona dayandığı kanıtlanmış bir düşünce değildi. Şimdiyse uluslararası bir araştırmacı ekibi, konuyla ilgili soru işaretlerini aydınlatan bir genetik bilgi hazinesini ortaya çıkardı.

Hakemli bilimsel dergi Cell'de yayımlanan araştırmada dünyanın ilk çiftçilerinin daha önce düşünüldüğü gibi tek bir gruptan değil, insan yerleşimlerinin neredeyse yok olduğu çalkantılı bir dönemde ortaya çıkan iki avcı-toplayıcı grubun karışımından ortaya çıktığını gösterdi.

Bulgular, Avrupa'nın ilk çiftçi nüfusunun Anadolu yarımadasından göç eden çiftçilere dayandığı düşüncesini de teyit etti.

Yeni araştırma Anadolu çiftçilerinin, Avrupa ve Orta Doğu'da yaşamış farklı avcı-toplayıcı grupların çiftleşmesi ve genetik açıdan tekrar tekrar birbirine karışmasıyla ortaya çıktığını gösterdi.

Araştırmacılara göre bu gruplar ilk olarak 25 bin yıl önce, son Buz Devri'nin zirvesinde birbirinden ayrılmış ve giderek izole olmuştu. Yok oluşun eşiğine gelen gruplar iklimin ısınmasıyla yeniden toparlanmış ve yerleşik yaşam tarzını benimseyerek tarımı icat eden eski insanların atalarının genetik havuzunu oluşturmuştu.

Araştırma, İsviçre'deki Bern Üniversitesi'nden genetikçi Laurent Excoffier'ın liderliğinde yürütüldü. Excoffier, "Eski insanlar Anadolu ve Avrupa'ya göç etmeye ve tarımı yaymaya başlamadan önce ne oldu?" sorusundan yola çıktı.

Araştırma ekibi Türkiye, Yunanistan, Sırbistan, Avusturya ve Almanya'daki iskeletlerden elde edilen genleri inceledi. Ekip her genomun birden çok kez dizilendiği, "derin dizileme" adı verilen yeni bir yöntemi benimsedi.

Bu yöntemle yapılan incelemelerin daha kesin sonuçlar verdiği ifade ediliyor. 

Bulgular erken dönem çiftçi popülasyonlarının yaklaşık 8 bin yıl önce Anadolu'dan Avrupa'ya taşındığını gösteriyor.

Excoffier, "Tarımı daha da batıya götüren şey gerçekten insanların, çiftçi topluluklarının yayılmasıydı" diye konuştu.

Araştırmanın ortak yazarı Joachim Burger ise, "Böyle bir çalışmaya uygun iskeletleri toplamak ve analiz etmek 10 yıla yakın zamanımızı aldı" dedi:

Bunu ancak çok sayıda arkeolog ve antropologla işbirliği yaparak mümkün kıldık.

Independent Türkçe, Nature, EurekAlert, Archeology

Derleyen: Çağla Üren


PAYLAŞ