Troçki'den Morales'e: Meksika'nın siyasi iltica geleneği

Leon Troçki ve eşi Natalya Sedova Meksika'dayken. (1937)

Derleyen: Keremcan KARABATAK


TÜKENMEZ HABER - Meksika, Bolivya'nın istifa etmek zorunda kalan eski devlet başkanı Evo Morales'e verdiği siyasi ilticayla gündeme gelse de bu ülkenin uzun bir siyasi sığınma politikası bulunuyor.

Ülkeye siyasi olarak iltica edenler arasında Sovyet devrimci, Marksist teorisyen ve siyasetçi Leon Troçki ve Şili'de darbeyle devrilen sosyalist devlet başkanı Salvador Allende'nin eşi gibi isimler yer alıyor.

İster diktatör Francisco Franco'nun İspanya İç Savaşı'nda galip gelmesi sonrası ülkeden kaçmak zorunda kalan Cumhuriyetçiler, ister 1970'lerde Brezilya, Şili ve Arjantin'deki askeri diktatörlüklerden kaçanlar olsun, Meksika yıllar boyunca binlerce kişiye siyasi iltica sağladı.

İLK SİYASİ İLTİCA HAKKI NİKARAGUALI DEVRİMCİ SANDİNO'YA VERİLDİ

Emekli Meksikalı diplomat Agustin Gutierrez Canet'e göre, Meksika'nın siyasi iltica sağladığı ilk siyasi figür, 1920'lerde ABD ordusunun Nikaragua'yı işgaline karşı isyana öncülük eden Nikaragualı devrimci Cesar Augusto Sandino'ydu.

Ancak Sandino 1930'larda Meksika hükümetinin davasına yardımcı olma sözünü tutmadığı gerekçesiyle bu ülkeden ayrılmıştı.

Bundan 7 yıl sonraysa daha ünlü bir figür, Sovyet devrimci Leon Troçki ülkeye gelecekti.

Joseph Stalin tarafından 1929'da sürgün edilen Troçki, Türkiye, Norveç ve Finlandiya'da kaldıktan sonra 1937'de nihayet Meksika'ya vardı.

Diplomat Gutierrez "Troçki'ye iltica hakkı verilmesini Devlet Başkanı Lazaro Cardenas'tan isteyen ressam Diego Rivera'ydı. Ancak hepimiz sonuçları biliyoruz. Meksika, Troçki'yi koruyamadı ve Ramon Mercader ortaya çıktı." diye konuştu.

İspanyol bir komünist ve Sovyet istihbaratının gizli ajanı olan Mercader, Troçki'nin yakın çevresine sızmış ve 1940'ta Troçki'yi evinde bir buz baltasıyla öldürdü.

FRANCO'DAN KAÇAN BİNLERCE KİŞİ MEKSİKA'YA SIĞINDI

Lazaro Cardenas'ın 1934'ten 1940'a kadar süren devlet başkanlığı döneminde Meksika, Cumhuriyetçiler'in İç Savaş'ta yenilmesi sonrası Franco rejiminden kaçan 20 binden fazla kişiye kucak açtı.

Öyle ki Cumhuriyetçiler'in sürgündeki hükümeti 1939'dan 1946'ya kadar bu ülkedeydi.

Meksika'ya siyasi iltica eden ünlü isimler arasında İspanyol anti-faşist şair Leon Felipe de vardı.

Felipe, 1968'de Meksika'da hayatını kaybetti.

Bolivya ordusu ve CIA tarafından öldürülen ünlü Arjantinli devrimci Che Guevara'nın üzerinden çıkan defterde Felipe'nin 7 şiiri bulunuyordu.

Ünlü İspanyol yönetmen Luis Bunuel de Meksika'ya sığınanlar arasındaydı.

Bir zamanlar casusluk yapan ve Cumhuriyetçiler için propaganda çalışmalarına destek veren Bunuel, 1946'da Meksika'ya taşındı ve Meksika vatandaşı oldu.

Klasikleşmiş filmi 'Los Olvidados'u da (Genç ve Lanetli) bu ülkede çeken Bunuel, 1983'te başkent Mexico City'da hayatını kaybetti.

ASKERİ DİKTATÖRLÜKLERDEN KAÇANLARA KAPISINI AÇTI

Latin Amerika'da 1970'lerdeki askeri diktatörlükler de bu ülkeye gelen sığınmacıların sayısının artmasına yol açtı.

Ülkeye siyasi iltica hakkı kazananlar arasında Şili'de darbeyle devrilen seçilmiş sosyalist devlet başkanı Salvador Allende'nin eşi Hortensia Bussi de yer alıyordu.

Ancak darbe sırasında başkent Santiago'daki Meksika Büyükelçiliği'ne sığınan Bussi, eşinin ölümü sonrası intihar etti.

Meksika 1980'li yıllarda da çok sayıda savaşın yaşandığı Orta Amerika'dan gelenlere de kapısını açmıştı.

Ülkeye iltica edenler arasında Guetemalalı feminist aktivist ve Nobel Barış Ödülü sahibi Rigoberta Menchu da vardı. 

Morales'e siyasi sığınma hakkı verilmesiyle ilgili Meksika Devlet Başkanı Andrés Manuel López Obrador siyasi müttefiklerinden gelen eleştiriler de alsa bu karar AFP'ye konuşan emekli diplomat Gurierrez'e göre ülkenin uluslararsı anlaşmalardaki yükümlülükleriyle uyumlu. 

"Siyasi ilticanın ideojilik düşüncelerle yapılmaması önemli. Bu siyasi olarak zulme uğrayan, yaşamı, güvenliği ya da özgürlüğü tehlike olanlar için." diyen emekli diplomat "Morales'in durumunda olan da bu." ifadelerini kullandı. 

ETİKETLER

Editörün Seçimi