Koronavirüs | Stokçuluk karşısında tüketici ne yapmalı?

Denizcan AKAR


TÜKENMEZ HABER - Başta maske ve hijyen ürünlerinde olmak üzere dayanıklı gıda ürünlerindeki koronavirüs kaynaklı olarak yapılan karaborsacılığı Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu ile konuştuk.

Koronavirüs tanılarının artmasıyla birlikte Çin, İran, İspanya, Amerika, Kanada gibi birçok ülkede sağlık malzemeleri başta olmak üzere gıda ve temizlik ürünlerinde stokçulukla mücadele ediliyor. Türkiye'de tespit edilebilen ilk koronavirüs vakasının Sağlık Bakanı tarafından açıklanmasıyla birlikte yurttaşların aldığı tedbirlerde de artış görüldü. İlk vakanın görülmesiyle birlikte birçok markette raflardaki bazı ürünlerin azaldığı görüldü. Başta maske ve hijyen ürünlerinde olmak üzere dayanıklı gıda ürünlerindeki karaborsacılık tehlikesine değinen Ağaoğlu, "Acil durum, mücbir sebep gibi durumlar vardır. Bu tür olguların varlığı halinde Ticaret Bakanlığı kanundan aldığı yetkiyle tavan fiyat uygulaması getirebilir. Özellikle halkın zaruri ihtiyaçları dünyanın hiçbir demokratik sosyal hukuk devletinde satıcının insafına terk edilemez" dedi.

Ağaoğlu, tüketicilere fahiş fiyat uygulayan firmaları CİMER ve HFA uygulaması üzerinden şikayet ettikten sonra sosyal medyada teşhir etme tavsiyesinde bulundu.

'KARABORSACILAR FAALİYETLERİNE HIZ KAZANDIRMIŞTIR'

'Stokçuluk' ve 'vurgunculuğun' kanunlarda yasaklanmış suçlardan olduğunu belirten Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, "Sosyal medyadan bir süredir gelen şikayetler de göstermektedir ki Ticaret Bakanlığı'nın denetimleri ve uygulamaları yeterli olmamış, karaborsacılar faaliyetlerine hız kazandırmıştır" diye konuştu.

'EN BÜYÜK GÖREV TÜKETİCİYE DÜŞÜYOR'

Sadece maske fiyatlarında değil dezenfektan fiyatlarında da ciddi artışların ortaya çıktığını vurgulayan Ağaoğlu, en büyük görevin tüketicilere düştüğünün altını çizdi.



'CİMER VE HFA'DAN ŞİKAYET ETTİKTEN SONRA SOSYAL MEDYADA TEŞHİR EDİN'

Ticaret Bakanlığı'nın personel sayısı ve imkanlarının tüm karaborsacıları tespit edip yaptırım uygulamaya yeterli olmayacağını söyleyen Ağaoğlu, tüketicilere fahiş fiyat uygulayan firmaları CİMER üzerinden Ticaret Bakanlığı'na şikayet etmelerini veya Ticaret Bakanlığı'nın mobil uygulaması olan Haksız Fiyat Artışı bildirimini kullanmalarını tavsiye etti. Ağaoğlu, şikayetin yanı sıra sosyal medyada da teşhir edilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.



'BAKANLIK TAVAN FİYAT UYGULAMASI GETİREBİLİR'

'Fiyatlarda olağanüstü bir yükseliş meydana gelirse Ticaret Bakanlığı buna bir kısıtlama koyabilir mi?' şeklindeki sorumuzu da yanıtlayan Ağaoğlu, şunları kaydetti:

"Acil durum, mücbir sebep gibi durumlar vardır. Bu tür olguların varlığı halinde Ticaret Bakanlığı kanundan aldığı yetkiyle tavan fiyat uygulaması getirebilir. Özellikle halkın zaruri ihtiyaçları dünyanın hiçbir demokratik sosyal hukuk devletinde satıcının insafına terk edilemez. Mutlaka orada düzenleyici ve denetleyici kurum olarak kamu erki devrededir. Öyle ki, tüketici kanununa göre çıkartılmış bulunan Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde 31 Ağustos 2018'de Resmi Gazete'de yayımlanan bir madde ile karaborsa yapmak isteyenler haksız ticari uygulama kapsamına alınmış. Onlar da yaptırıma muhatap kılınmışlardır."

Söz konusu madde şu şekilde:

“Girdi maliyeti ve döviz kuru artışı gibi fiyat değişimlerinden etkilenmemesine rağmen bu durumlardan etkileniyormuş gibi hareket ederek tüketiciye sunulan mal veya hizmetin satış fiyatında haklı bir gerekçe olmaksızın artış yapmak”

Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan bir hafta önce yaptığı açıklamada yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının başlamasından sonra tıbbi maske ve bazı cihazların fiyatlarında fahiş artışlar yapıldığı yönünde gelen şikayetlerin Reklam Kurulunda incelenmesi sonucu, 13 firmadan 9'una toplam 943 bin lira para cezası uygulandığını bildirmişti.

MASKE İHRACATI ÖN İZNE BAĞLANMIŞTI

Maske ihracatının ön izne bağlanmasına ilişkin de konuşan Pekcan, "Ocak'ta maske satışlarında yüzde 45, şubatta da yüzde 70 artış var. Türkiye'deki maske üretimi bizim yerel ihtiyacımızı fazlasıyla karşılayacak durumda ancak küresel talepler son dönemlerde çok arttı. Amacımız üreticimizin ve ihracatçımızın ticaretine engel olmak değil, öncelikle iç talebin karşılanmasını sağlamak" demişti.

'YANLIŞ HATIRLAMIYORSAM ADET OLARAK 1 MİLYAR 300 MİLYON KAPASİTEMİZ VAR'

Pekcan, maske konusunda önlem aldıklarını şu sözlerle anlatmıştı:

"Tabii ki Türkiye taahhütlerini yerine getirecektir. Zaten üretim kapasitemiz gerçekten çok fazla. Yanlış hatırlamıyorsam adet olarak 1 milyar 300 milyon gibi bir üretim kapasitemiz var. Yeterince fazla ama önce milletimizin iç talebini karşılamamız lazım. Küresel taleplerin de giderek artacağı gözüküyor. Biz önlemimizi aldık."

DÜNYADA NELER OLUYOR?

- İran Tahran'da Emniyeti Suç Önleme Birimi Başkanı Keyvan Zahiri, ilk vakanın görüldüğü andan itibaren stokçulara karşı mücadele ettiklerini belirtti.

- Amerika'nın New Jersey eyaletinde özellikle kalabalık ailelerin tercih ettiği COSTCO, Walmart ve Best Buy benzeri zincir marketlerin girişlerinde uzun kuyruklar oluştu. Market yöneticileri, herkese yetmesi için su, ilaç, tuvalet kağıdı ve kağıt havlu başta olmak üzere birçok temizlik ve hijyen maddelerinin satışına limit getirdi. 

- İspanya hükümeti, koronavirüse karşı halka öncelikli olarak 'sakin olma' çağrısında bulunsa da özellikle başkent Madrid'de halkın süpermarketlerde rafları boşalttığı görüldü.

- Kanada'da ise Ontario ve British Columbia da halk, maske, el temizliği için kullanılan jel alkol, tuvalet kağıdı ve kağıt havlu stokluyor. Ülke nüfusunun yarısının yaşadığı Ontario eyaletinde market ve eczanelerde maske, eldiven ve koruyucu malzeme bulmak zorlaştı.

Hong Kong'da bir süpermarketten bıçak tehdidiyle 600 rulo tuvalet kağıdı çalındı. 

ETİKETLER

Editörün Seçimi