AYM'den Soma faciası kararı: Kamu görevlileri için soruşturma izni verilmemesi hak ihlali

Anayasa Mahkemesi (AYM), Manisa'nın Soma ilçesinde 6 yıl önce 301 madencinin hayatını kaybettiği maden faicasında ocağı denetleyen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesini hak ihlali saydı. AYM'nin Resmi Gazete'de yayımlanan kararına göre, maden faciasının ardından hazırlanan bilirkişi raporunda, kazanın pek çok ihmal ve kusur sonucu meydana geldiği tespit edildi. Soma'da kamu görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesini hak ihlali sayan AYM, kararın gerekçesinde "Bireylerin hayatının tehlikeye girmesine neden olan kişiler aleyhine hiçbir suçlamada bulunulmaması ya da bu kişilerin yargılanmaması yaşama hakkının ihlaline neden olabilir" ifadelerine yer verdi.

AYM, YAŞAM HAKKININ USUL BOYUTUNUN İHLAL EDİLDİĞİNE KARAR VERDİ

AYM, Soma'da hayatını kaybedenlerin yakınlarının, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın, bakanlık personeli hakkında soruşturma izni vermemesini gerekçe göstererek yaptığı başvuruyu haklı buldu.

AYM, başvuruda, Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi.

TEKNİK YÖNDEN ORTAYA KONDUĞU VURGULANDI

Yüksek Mahkeme’nin gerekçesinde, bilirkişi raporunda, olayın meydana geldiği maden ocağında iş sağlığı ve güvenliği konusunda ne gibi eksiklikler bulunduğu ve sözü edilen hususların olayın vuku bulmasına katkısının teknik yönden ortaya konduğu vurgulandı.

Cumhuriyet Başsavcılığı’nca alınan bilirkişi raporunun konusunda uzman kişilerce hazırlandığı belirtilen gerekçede, aynı raporda, 2010'dan olay tarihine kadar olayın meydana geldiği maden ocağını denetleyen, eksiklik ve aksaklıkları ortaya koymayan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişlerinin de olaydan sorumlu olduğunun belirtildiği kaydedildi.

KAMU GÖREVLİLERİ YÖNÜNDEN ADLİ SÜREÇ SONA ERDİ

Cumhuriyet Başsavcılığının ve başvurucuların soruşturma izni verilmemesi kararına yaptıkları itirazların reddedildiği hatırlatılan gerekçede, böylece haklarında soruşturma izni istenen kamu görevlileri yönünden adli sürecin sona erdiği ifade edildi.

Gerekçede, "Oysa Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan bilirkişi raporunda, 2010'dan itibaren maden ocağında iş sağlığı ve güvenliği konusunda ne gibi eksiklikler bulunduğu açıklanarak sözü edilen hususların denetimler sırasında ortaya çıkarılmamasının da başvuruya konu olayın meydana gelmesine etki ettiği belirtilmiştir." vurgusu yapıldı.

KARARIN GEREKÇESİNDE NELER VAR?

Ceza hukuku anlamında eylem ile sonuç arasında bir illiyet bağı bulunup bulunmadığını tespit edecek makamın soruşturma makamları olduğuna işaret edilen gerekçede, "Bu nedenle kamu görevlilerinin bilirkişi raporları ile tespit edilen ihmallerinin, ceza hukuku sorumluluğu doğurup doğurmadığı, bu ihmallerle ortaya çıkan netice arasında ceza hukuku anlamında bir illiyet bağı bulunup bulunmadığı konusundaki değerlendirmelerin soruşturma makamlarınca yapılmasına müsaade edilmeden adli sürecin sona erdirilmesinin etkili soruşturma ilkeleriyle bağdaşmadığı" tespiti yapıldı. Kararın gerekçesinde, şunlar kaydedildi:

'BU KİŞİLERİN YARGILANMAMASI YAŞAM HAKKININ İHLALİNE NEDEN OLABİLİR'

"Bireylerin hayatının tehlikeye girmesine neden olan kişiler aleyhine hiçbir suçlamada bulunulmaması ya da bu kişilerin yargılanmaması yaşama hakkının ihlaline neden olabilir.

Olayda etkili bir ceza soruşturması yürütülmesi gerektiğine yönelik bu tespitin, bilirkişi raporunda kusurlu oldukları yönünde tespit bulunan kişiler hakkında yürütülecek adli sürecin mutlaka bir dava açılması ya da açılan davanın belli bir hükümle sonuçlanması gerektiği anlamına gelmeyip, sorumluların tespit edilmesini ve hesap vermelerini sağlayacak uygun araçların etkili şekilde kullanılması gerekliliğine işaret etmektedir.

'OLUMLU VEYA OLUMSUZ BİR ETKİ DOĞURMADIĞI UNUTULMAMALIDIR'

Ayrıca, başvuruya konu edilen soruşturma kapsamında alınan bilirkişi raporunda iş müfettişleri dışında kalan Çalışma Bakanlığı çalışanları hakkında herhangi bir değerlendirme bulunmadığından Anayasa Mahkemesince verilen kararın iş müfettişleri dışındaki kişiler yönünden olumlu veya olumsuz bir etki doğurmadığı unutulmamalıdır."

Anayasa Mahkemesi, kararın bir örneğini, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için Danıştay 1. Dairesine, bilgi için de Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına gönderilmesine karar verdi.

SORUŞTURMA İZNİ VERİLMEMESİNE DAİR KARARI KALDIRMIŞTI

13 Mayıs 2014'te meydana gelen ve 301 madencinin öldüğü maden kazasından sonra cumhuriyet başsavcılığınca, görevlerini ihmal ettikleri yönünde şüphe oluştuğu gerekçesiyle maden ocağının denetimini yapanlar ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı görevlileri hakkında ilgili bakanlıktan soruşturma izni istenmişti.

Bakanlık, aleyhlerinde ön inceleme yürüttüğü görevliler hakkında soruşturma izni vermemiş, Danıştay 1. Dairesi, eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle soruşturma izni verilmemesine dair kararı kaldırmıştı.

DANIŞTAY TARAFINDAN REDDEDİLMİŞTİ

Yeni bir bilirkişi heyetinin maden kazasını incelemek üzere görevlendirilmesinin ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı, Teftiş Kurulu görevlilerince hazırlanan ön inceleme raporunu esas alarak görevliler hakkında soruşturma izni vermeyi bir kez daha reddetmişti.

Bu karara karşı yapılan itiraz ise "haklarında ön inceleme yapılanların eylemleri ile maden kazasının meydana gelmesi arasında doğrudan bir illiyet bağı kurulamadığı" gerekçesiyle Danıştay tarafından reddedilmişti. Bunun üzerine faciada hayatını kaybedenlerin yakınları yaşam hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştu.

AA

ETİKETLER

Editörün Seçimi