BİROY: Eski eserleri yayınlayarak para kazanan kanallar oyunculara tek kuruş telif ödemiyor

Nilay Göl


TÜKENMEZ HABER- Koronavirüs salgınına karşı alınan önlemler kapsamında dizi setleri de durduruldu ve eski diziler yeniden ekranlara gelmeye başladı. Ancak Sinema Oyuncuları Meslek Birliği (BİROY) bu dizilerde rol alan oyunculara telif ödenmediğini belirtiyor. BİROY, Twitter'dan da 'Telif Haktır', 'Telif Hakkımızı İstiyoruz' kampanyası yürütüyor. Kampanyada birçok ünlü ismin mesajları yer alıyor.  

Sinema Oyuncuları Meslek Birliği (BİROY) Başkan Yardımcısı Aslı Şahin "Kanallar ve platformlar bu süreçte bir anda işsiz kalan ve birçoğu da zaten işsiz olan oyuncuların eserlerini göstererek reklamlar ve sponsorlar sayesinde para kazanmaya devam ediyor. Fakat hak sahibi oyunculara tek kuruş telif vermiyorlar" dedi.

Set işçileri ve oyuncuların salgın sürecinde neler yaşadığını Tükenmez Haber'e anlatan Şahin, "Çoğu oyuncu çok zor durumda. Kamuda yalnızca başrol oyuncuların hayatları göz önünde. Tabi onlar sayesinde o işler tutuyor ve birçok insana istihdam yaratılıyor. Bunu da unutmayalım. Ama onlar azınlık. Geriye kalan oyuncuların birçoğu hiç de düşündüğümüz şartlarda yaşamıyor" dedi.

Türkiye'deki setlerde birçok sorun olduğunu söyleyen Şahin, "Yıllarca sigortasız çalıştırılmış bu oyuncuların hiç biri emeklilik hakkı elde edemiyor ya da işsiz kaldıklarında işsizlik maaşı alamıyor" dedi.

Resim

'MÜZİSYENLER HARİÇ KİMSE TEK KURUŞ ALAMIYOR'

26 Nisan'ın 'telif' olarak bilinen Dünya Fikri Mülkiyet Günü olarak kabul edildiğini söyleyen Şahin, "Dünyanın pek çok ülkesinde bu haklar alınabilirken Türkiye'de maalesef müzisyenler hariç kimse tek kuruş alamıyor" dedi.

Resim

''TELİF GÜNÜNDE TELİFİMİZİ İSTİYORUZ'

Bu sene Kültür Ve Turizm Bakanlığı'nın da Dünya Fikri Mülkiyet Gününde hak sahiplerinin örgütlendiği kurumların paylaşması amacıyla bir görsel yayınlayarak kendilerine gönderdiğini söyleyen Şahin, "Bu görselde 'Telif Haktır' etiketi ön plana çıkıyordu. Biz de aynı gün için 'Telif Gününde Telifimizi İstiyoruz' etiketiyle bir farkındalık paylaşımı yaptık" dedi.

Resim

'FİLM SETLERİ BİR SÜRE VİRÜSE RAĞMEN DEVAM ETTİ'

"Özelikle Covid-19 sürecinde zaten hukuken tehlikeli iş yeri olarak kabul edilen dizi ve film setleri bir süre virüse rağmen devam etti ama sonunda durdu" diyen Şahin, "Ve haliyle yeni bölümler, yeni diziler, filmler çekilemez oldu. Bunun sonucu olarak da kanallar ve platformlar eski sevilen işleri eskisinden daha fazla yayınlamaya başladırlar. Herkes özlediği bu dizileri, filmleri, oyuncuları ekranda görmekten çok memnundu" şeklinde konuştu.

Resim

'HAK SAHİBİ OLAN OYUNCULARA TEK KURUŞ TELİF VERMİYORLAR'

Şahin sözlerine şöyle devam etti:

"RTÜK Başkanı da bu zor süreci atlatırken bu güzel yapımların evde kalmak zorunda olan izleyicileri nasıl rahatlattığını söyleyerek teşekkür etti. Bu süreçte bir anda işsiz kalan ve bir çoğu da zaten işsiz olan oyuncuların bu eserleri gösterildikçe alınan reklamlar ve sponsorlar sayesinde kanallar ve platformlar bu işlerden para kazanmaya devam ediyorlar. Fakat hak sahibi olan oyunculara tek kuruş telif vermiyorlar.

Resim

'HER GÜN FARKLI OYUNCULARIN GÖRSELLERİNİ PAYLAŞIYORUZ'

Biz de Dünya Telif Günü sonrasında bu farkındalık kampanyasına devam etmek istedik ve işsiz olan oyuncuların ağzından kendi cümleleriyle görseller hazırladık. Her gün farklı oyuncuların görsellerini paylaşıyoruz."

Resim

'SETLER HUKUKİ TANIM OLARAK DA TEHLİKELİ İŞ YERLERİDİR'

Her işte olduğu gibi bu işin mutfağının da dışarıdan göründüğü gibi olmadığını söyleyen Şahin, "Bir forvetin gol atabilmesi için yıllarca antrenman yapmış olması, sakatlığı varsa iyileştirmesi, emek vermesi gerekir. Önünüze güzel sunumlu şık bir yemek gelebilir ama mutfak sıcak, kokulu ve dağınık bir yerdir. Bizim de izlediğimiz kimi zaman zihnimizi kimi zaman ruhumuzu başka yerlere taşıyan veya ruh halimizi üzgünken bile keyifliye çeviren tüm sinematografik eserlerin hazırlık ve çekim aşaması oldukça yoğun, stresli ve zordur. Hatta setler hukuki tanım olarak da tehlikeli iş yerleridir" dedi.

'SEKTÖRÜN ŞAŞALI TARAFI SORUNLARIN GÖRÜLMESİNE İZİN VERMİYOR'

Türkiye'deki setlerde birçok sorunun olduğunu belirten Şahin, "Bunların başında setlerde iş güvenliği konusunda çok büyük eksikliklerin olması gelir. Birçok çalışan kaza geçirmekte fakat sektörün şaşalı tarafı bunların görülmesine izin vermemektedir" dedi.

'OYUNCULAR FATURA KESMEYE ZORLANIYOR'

"Oyuncular sigortasız çalıştırılmakta ya da sanki kendileri işverenmiş gibi fatura kesmeye zorlanmakta" diyen Şahin, "Yıllarca sigortasız çalıştırılmış bu oyuncuların hiç biri emeklilik hakkı elde edemiyor ya da işsiz kaldıklarında işsizlik maaşı alamıyor. Covid-19 sürecinde de Kısa Çalışma Ödeneği gibi fonlardan dahi yararlanamıyorlar. Fakat yine yaratılan algıyla sanki çok kazanıyorlarmış gibi anlatılır" ifadelerini kullandı.

'BİRİNİN HOŞUNA GİTMEDİNİZ DİYE SEZON ORTASINDA İŞTEN ÇIKARILABİLİRSİNİZ'

Oyuncuların iş güvencesi olmadığını da aktaran Şahin, "Dizi için sezonluk anlaşma yapmış olabilirsiniz ama sırf birilerinin hoşuna gitmediniz diye haberiniz bile olmadan bir sonraki senaryoda karakterinizin çıkarıldığını görürsünüz. Sezon ortasında açıkta kalırsınız ve diğer işlerdeki oyuncular belirlendiği için yeni bir iş bulmanız da zor olur" dedi.

'EKMEK PARASI İÇİN İMZALAMAK ZORUNDA KALIRSINIZ'

Sözleşmelerin de tek taraflı olduğunu ifade eden Şahin sektördeki çalışma koşulalrına ilişkin şu bilgileri verdi:

"Ekmek parası için imzalamak zorunda kalırsınız. Hatta öyle ki sette gelip başınızda durarak imzalamanızı beklerler. Okumak isterseniz bile garip karşılanırsınız. Herkese aynı sözleşmeyi imzalattıklarını, onların itiraz etmediklerini söyleyerek size baskı kurmaya çalışırlar. Bu arada sözleşmelerde tüm haklarınızı sonsuza kadar ve karşılıksız devretmeniz istenir. Korkunç bir mantalite ile karşı karşıyayızdır.

'BU ŞEKİLDE BASKIYLA ÇALIŞIYORLAR'

Örneğin eğer hastalanır veya ölürseniz set duracağı için doğacak zararı ailenizin karşılayacağına kadar vahşi maddeler vardır. Tabi ki bu sözleşmeler geçersiz ama bunu birçok kişi bilmiyor ve bu şekilde bir baskıyla çalışıyorlar.

'YÜKLÜ MİKTARDA TAZMİNATLAR'

Ayrıca anlaşmazlık durumunda sadece sizin ödemeniz gereken yüklü miktarlarda tazminatlar yazılıdır. Bunlar için mahkemeye gitmekten imtina edilir çünkü yarın öbür gün ekmek parası için yine bu kişilerle çalışmanız gerekebilir. Tüm bu şartlara rağmen çalıştığınızda da bu eserleri tekrar tekrar göstererek reklam alarak üzerinden gelir elde eden kuruluşlar sizin telif hakkınızı ise vermezler."

'ÇOĞU OYUNCU ÇOK ZOR DURUMDA'

Şahin'in 'Pandemi sürecinde dizi setlerine ve çekimlere ara verildi. Set işçileri, oyuncular bu süreçte hayatlarına nasıl devam ediyor? Ajanslardan ya da bağlı oldukları işverenden herhangi bir ödeme, destek alabiliyor mu' sorusuna verdiği yanıt ise şöyle:

"Tabi ki hayır. Sadece birkaç yapım şirketi ödemeleri yaptı ya da destek oldu. Çoğunlukla bir bölüm çekiyorsunuz ve ödemesini aylar sonra alıyorsunuz. Çoğu oyuncu çok zor durumda. Şaşalı dediğimiz kısmı burada zaten. Kamuda yalnızca başrol oyuncuların hayatları gözönünde. Tabi onlar sayesinde o işler tutuyor ve bir çok insana istihdam yaratılıyor. Bunu da unutmayalım. Ama onlar azınlıklar. Geriye kalan oyuncuların birçoğu hiç de düşündüğümüz şartlarda yaşamıyorlar."

'TELİFİMİZİ VERMEMEK İÇİN UĞRAŞIYORLAR'

Türkiye'nin dizi ve filmlerin yurtdışına ihracatı konusunda oldukça iyi durumda olduğunu söyleyen Şahin, "BİROY’un yaptığı uluslararası anlaşmalar sayesinde birçok ülkede gösterilen bu işlerde oyuncuların teliflerini o ülkelerden alabiliyoruz. Hatta oradan bizi arayıp birikmiş telif ödemelerimiz olduğunu söylüyorlar. Fakat burada kendi ülkemizdeki paydaşlarımızın telifimizi vermemek için uğraşıyorlar" dedi.

ETİKETLER

Editörün Seçimi